Türkiye Temmuz 2026’da 25 milyar 621 milyon dolarlık ihracatla temmuz ayları için bugüne kadarki en yüksek rakama ulaştı. Ticaret Bakanlığı’nın açıkladığı geçici verilere göre bu sonuç, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,9’luk bir büyümeye karşılık geliyor. Başlık olumlu görünüyor. Ama aynı tabloda ithalat yüzde 5,2 artarak 32 milyar 989 milyon dolara çıktı ve dış ticaret açığı yüzde 14 genişleyerek 7 milyar 368 milyon dolara ulaştı.
İki Hız, Bir Makas
Temmuz 2025’te ihracat 24 milyar 909 milyon dolar, ithalat 31 milyar 372 milyon dolardı. Bir yılda ihracat 712 milyon dolar artarken ithalat 1 milyar 617 milyon dolar yükseldi. Fark, 905 milyon dolar. Bu sayı aslında açığın neden büyüdüğünü tek başına özetliyor: ihracat artıyor, ama ithalat daha hızlı artıyor.
İhracatın ithalatı karşılama oranı Temmuz 2025’teki yüzde 79,4 seviyesinden Temmuz 2026’da yüzde 77,7’ye geriledi. Yani her 100 dolarlık ithalat için ihracat karşılığı 1,7 puan daha azaldı. Ocak-Temmuz döneminde bu oran yüzde 73,6’dan yüzde 72,8’e indi. Yedi aylık dış ticaret açığı ise yüzde 8,2 büyüyerek 60 milyar 508 milyon dolara çıktı.
Yıllıklandırılmış tabloya bakıldığında görünüm daha geniş bir perspektif sunuyor. Son 12 ayda ihracat yüzde 3,4 artışla 278 milyar 570 milyon dolar, ithalat yüzde 4,9 artışla 375 milyar 328 milyon dolar oldu. Yıllıklandırılmış açık ise yüzde 9,5 büyüyerek 96 milyar 758 milyon dolara ulaştı.
İthalat Artışının Motoru: Ara Malları
Temmuz verilerinde ithalat artışının nerede yoğunlaştığına bakıldığında tablo netleşiyor. Ara malı ithalatı yıllık yüzde 11,9 artışla 22 milyar 886 milyon dolara çıktı. Tüketim malı ithalatı yüzde 1,3, yatırım malı ithalatı ise yüzde 11,5 geriledi. Yani toplam ithalat artışının neredeyse tamamı hammadde ve ara malı grubundan geliyor.
İhracat tarafında da en büyük kalem yine ara malları: 13 milyar 327 milyon dolarla ihracatın önemli bir bölümünü oluşturuyor. Tüketim malları ihracatı yüzde 0,1, yatırım malları yüzde 1,3 geriledi. İmalat sanayinin ihracattaki payı yüzde 94,4 olarak açıklandı.
Ülke bazında Almanya 2 milyar 41 milyon dolarla ihracatta birinci sıraya yerleşirken, ithalatta Çin 5 milyar 48 milyon dolarla açık ara öne çıktı. Bunu 2 milyar 522 milyon dolarla Almanya ve 2 milyar 117 milyon dolarla Rusya izledi. AB-27 ülkeleri hem ihracatta hem ithalatta ilk sırayı aldı: ihracat 10 milyar 159 milyon dolar, ithalat 10 milyar 203 milyon dolar.
Bakanlık bülteni, enerji ve altın kalemleri hariç tutulduğunda ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 90,8’e çıktığını gösteriyor. Bu ayrım önemli: enerji ithalatı açığın yapısal bir bileşeni olmaya devam ediyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, enerji, navlun ve sigorta maliyetlerini dış ticaret açısından risk faktörleri olarak sıraladı. Ancak mevcut bülten açığın genişlemesini fiyat, miktar ve jeopolitik maliyet bileşenlerine göre ayrıştırmıyor; bu ayrıntı TÜİK’in ay sonu açıklayacağı resmi verilerde netleşecek.
Yıl sonu ihracat hedefi açısından Türkiye, 2026 Orta Vadeli Programı kapsamındaki hedefin yüzde 57,3’üne temmuz itibarıyla ulaşmış durumda. Kalan dönemde yaklaşık 3,4 milyar dolarlık ek ihracat artışı gerekiyor.
Türkiye Bağlamı
Bu tablonun uyum ve finansal izleme perspektifinden okunması gereken bir boyutu var. Dış ticaret açığının yıllıklandırılmış bazda 96,8 milyar dolara yaklaşması, cari açık üzerindeki baskının süreceğine işaret ediyor. Cari açığın finansmanı döviz akışlarına bağımlılığı artırır; bu da hem kur oynaklığını hem de döviz yükümlülüğü olan kurumların risk profilini doğrudan etkiler.
Ara malı ithalatındaki yüzde 11,9’luk sıçrama dikkat çekici. Fiyat mı, hacim mi, yoksa her ikisi mi sorusu henüz yanıtsız. TÜİK verisi geldiğinde bu ayrımın netleşmesi gerekiyor. Eğer artışın büyük bölümü fiyat kaynaklıysa maliyet baskısı üretici marjlarını etkiliyor demektir; hacim kaynaklıysa üretim ve ihracat kapasitesinin genişlediğine işaret edebilir. İki senaryo çok farklı sonuçlar doğurur.
Çin’in ithalatta 5 milyar 48 milyon dolarla açık ara birinci sıraya yerleşmesi, tedarik zinciri yoğunlaşma riskini de gündeme taşıyor. Tek bir kaynağa bu denli bağımlılık, jeopolitik ya da lojistik bir kırılma anında hem üretim hem dış ticaret dengesi üzerinde sert etki yaratabilir.
Sonuç
Temmuz ihracat rekoru gerçek, ama hikayenin tamamı değil. İthalat daha hızlı büyüdükçe, ihracattaki her rekor aynı zamanda açığın da büyüdüğü anlamına geliyor. Yıllıklandırılmış açığın 96,8 milyar dolara dayanması, 2026’nın ikinci yarısında cari denge üzerindeki baskının hafiflemeyeceğini gösteriyor. Ara malı ithalatının nereye gittiğini anlamak için TÜİK’in resmi verisi beklenmeli; o veri geldiğinde tablo çok daha farklı konuşabilir.
